Đa Lạt, đạt la, gánh nước chết cha, cũng vì Đa Lạt
Câu "Đà Lạt, đạt là, gánh nước chết cha, cũng vì Đà Lạt" là một câu nói dân gian độc đáo, phản ánh sự bi hài trong cách người xưa nhìn nhận về một vùng đất mới...
Miền Nam nhận họ, miền Bắc nhận hàng
Câu "Miền Nam nhận họ, miền Bắc nhận hàng" là một thành ngữ dân gian Việt Nam mang ý nghĩa sâu sắc về sự phân công lao động và vai trò của hai miền đất nước tro...
Phố Phái, gái Liên, chợ Sùng
Câu 'Phố Phái, gái Liên, chợ Sùng' là một câu ca dao/tục ngữ dân gian Việt Nam, phản ánh một cách chân thực và sinh động về đặc trưng của ba địa danh nổi tiếng...
Mỏng mày hay hạt
Câu thành ngữ "Mỏng mày hay hạt" là một lời răn dạy dân gian, thường được ông bà ta dùng để nhắc nhở con cháu về đạo lý làm người. Nó mang ý nghĩa sâu sắc về sự...
Chơi với làng Bái dái có ngày mất
Câu thành ngữ "Chơi với làng Bái dái có ngày mất" là một lời cảnh báo dân gian, mang đậm nét kinh nghiệm sống của người Việt xưa. Nó nhắc nhở chúng ta về sự ngu...
Lẳng lặng mà nghe
Cái vè xin thuế
Mùa màng mất tệ
Buôn bán không ra
Kẻ gần người xa
Cũng nghèo cũng khổ
Hai đồng xâu nọ
Bảy ngày công sưu
Cao đã quá đầu
Kêu đà ngắn cổ
Ở đâu ở đó
Cũng rúc mà ra
Kẻ kéo xuống Tòa
Người nằm trên tỉnh
Đông đà quá đông
Trong tự Hà Đông
Ngoài từ Diên Phước …
Tác phẩm "Cái vè xin thuế" là một bài vè dân gian phản ánh hiện thực đời sống khốn khó của người dân dưới thời Pháp thuộc. Bài vè được lưu truyền rộng rãi trong...
Chiều chiều vào khám
Như công chúa vào lầu
Bận áo không bâu
Như mình mang thiết giáp
Thầy chú đánh đạp
Như thí võ Tràng An
Quần áo lang thang
Như mình mang giáp trụ
Tuông bờ lướt bụi
Như Khương Thượng tán binh …
Đoạn vè "Chiều chiều vào khám..." là một ví dụ sinh động về nghệ thuật so sánh trong văn học dân gian Việt Nam. Tác phẩm khắc họa hình ảnh người lao động nghèo...
Sáp vàng hai bánh
Yến huyết một cân
Mứt bí, mứt gừng
Trà Tàu, trà Huế
Mứt chanh, mứt khế
Cam rim, hồng rim
Đường phổi, đường đá
Tôm khô, vi cá
Đồm độp, gân nai
Bột báng, bột khoai
Dầu thông, mắm muối …
Đoạn trích "Sáp vàng hai bánh... mắm muối..." là một ví dụ tiêu biểu cho thể loại Vè nói về các loại sản vật, thực phẩm thường có trong dịp Tết Nguyên Đán của n...
Ống tre khô người ta còn chuộng
Bậu lỡ thời như ruộng bỏ hoang
Ruộng bỏ hoang người ta còn cấy
Bậu lỡ thời như giấy trôi sông
Giấy trôi sông người ta còn vớt
Bậu lỡ thời như ớt chín cây
Ớt chín cây người ta còn hái
Bậu lỡ thời như nhái lột da
Nhái lột da người ta còn xáo
Bậu lỡ thời như áo vá vai
Áo vá vai người ta còn bận
Bậu lỡ thời như rận cắn đêm
Rận cắn đêm người ta còn bắt
Bậu lỡ thời như giặc Hà Tiên …
Câu vè "Ống tre khô người ta còn chuộng..." là lời than thở của người phụ nữ về thân phận lỡ làng, không còn giá trị. Lời vè mang đậm nét bi thương, phản ánh mộ...
Cơ trời đất vần xoay chính khí,
Đấng nam nhi phỉ chí tang bồng,
Làm cho tỏ mặt anh hùng,
Giang sơn để mất, trong lòng sao nguôi?
Nước nhà Tây đã chiếm rồi,
Chư quân chư tướng ắt thời theo ta.
Kéo quân về đất Thanh Hoa,
Tìm nơi hiểm yếu để ta lập đồn.
Quân truyền điểm được hai vàn
Đinh công Đại tướng có gan chăng là.
Đánh Tây Nhâm Ngọ tháng Ba
Năm mươi khẩu súng cùng là lá lê
Đạn thời cướp được năm xe,
Tháng một Bính Tuất kéo về huyện Nga
Thần công khí giới đem ra,
Khoa sơn đại bác cho ta tức thì …
Vè 'Cơ trời đất vần xoay chính khí' là một áng văn chương độc đáo, thể hiện tinh thần yêu nước quật cường và ý chí phục thù dân tộc. Tác phẩm thuộc thể loại vè,...
Hạ lợi bước qua
Chánh ngày hăm ba
Lễ đưa ông Táo
Hai là lễ đáo
Tảo mộ ông bà
Cổ tích bày ra
Truyền cho con cháu
Từ ngày hăm sáu
Dĩ chí ba mươi
Cá thịt tốt tươi
Ông bà tiếp rước
Phải dùng cây trước
Lấy nó làm nêu
Thiên hạ cũng đều
Lo chưng đồ đạc …
Đoạn văn "Hạ lợi bước qua..." là một bài vè dân gian miêu tả sinh động không khí chuẩn bị đón Tết Nguyên Đán của người Việt xưa. Bài vè này nằm trong một hệ thố...
Nhớ đời thứ sáu Hùng Vương
Ân sai hăm tám tướng cường ngũ nhung
Xâm cương cậy thế khỏe hùng
Kéo sang đóng chặt một vùng Vũ Ninh
Trời cho thánh tướng giáng sinh
Giáng về Phù Đổng ẩn hình ai hay
Mới lên ba tuổi thơ ngây
Thấy vua cầu tướng ngày rày ra quân …
Đoạn trích "Nhớ đời thứ sáu Hùng Vương" là một phần của thể loại vè, tái hiện lại bối cảnh lịch sử hào hùng của dân tộc. Tác phẩm ca ngợi tinh thần yêu nước và...
Thằng Tây ngồi nghĩ cũng tài
Sinh ra đèn máy thắp hoài năm canh
Thằng Tây ngồi nghĩ cũng sành
Sinh ra tàu điện chạy quanh phố phường
“La ga” thì ở Thụy Chương
Dây đồng cột sắt tìm đường kéo lên
Bồi bếp cho chí bồi bàn
Chạy tiền kí cược đi làm sơ vơ …
Đoạn vè "Thằng Tây ngồi nghĩ cũng tài..." là một tác phẩm dân gian độc đáo, phản ánh cái nhìn của người dân Việt Nam trước những đổi thay của xã hội dưới thời P...
Thảo một bài bần phú,
Luận đôi câu nhơn nghĩa tinh vi.
Kẻ đắc thời đắc lễ đắc nghi
Người thất thế, thất thi thất nghiệp.
Cũng có kẻ cực già đời mãn kiếp,
Cũng có người phong lưu tự bé chí già.
Việc ấy nghĩ không ra,
Chẳng biết tại căn hay là tại số?
Cũng có kẻ ở phường, ở phố,
Cũng có người sầu giả lâm bô.
Đã khắp trong cửu quận mười đô,
Vì hai chữ phú bần lợn lạo. …
Tác phẩm "Vè này nói chuyện phú quý, bần tiện" là một áng văn chương dân gian đặc sắc, phản ánh sâu sắc những góc khuất của xã hội, đặt ra câu hỏi về số phận co...
Quan tướng tôi ơi
Kì này nực trời
Ở đâu kéo đến
Cổ cao nghền nghện
Đầu đội mũ mo
Lưng giắt dao to
Lưng đeo bẫy chó
Nhà giàu nhà có
Tướng vào tướng chực
Nhà nào còn thức
Tướng chớ vào chi …
Tác phẩm "Quan tướng tôi ơi" là một bài vè dân gian thể hiện cái nhìn đầy mỉa mai, châm biếm của nhân dân đối với tầng lớp quan lại, cường hào ác bá thời xưa. B...
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè cái chợ
Sáng mơi xách rổ
Đi giáp một vòng
Hàng hóa mênh mông
Kêu bằng Chợ Lớn
Thiên hạ phát ớn
Là chợ Bình Đông
Ấm bụng no lòng
Kêu bằng Chợ Gạo
Thiệt là huyên náo
Là chợ Bến Thành
Xúm nhau giựt giành
Là chợ Bến Tranh
Ăn ở hiền lành
Đi chợ Thủ Đức …
Tác phẩm "Nghe vẻ nghe ve" là một bài vè dân gian quen thuộc, thể hiện nét văn hóa sông nước và sự đa dạng của các khu chợ Nam Bộ. Bài vè khắc họa sinh động bức...
Đêm thu bóng nguyệt soi mành
Bâng khuâng dạ ngọc chạnh tình ngâm nga
Xét trong thế sự người ta
Tài ba cho mấy cũng là như không
Cho hay thiên địa chí công
Dữ lành báo ứng vô cùng màu linh
Gương xưa trông thấy đành rành
Người nay xem đó giữ mình cho yên
Nam Kỳ có cậu Hai Miêng
Con quan lớn Tấn ở miền Gò Công
Cậu Hai là bực anh hùng
Ăn chơi đúng bực vô cùng liệt oanh
Nam Kỳ lục tỉnh nổi danh
Thật là một bực hùng anh trên đời …
Đoạn trích 'Vè cậu Hai Miêng' là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè, phản ánh triết lý nhân sinh sâu sắc về lẽ đời và đạo ứng xử. Tác phẩm sử dụng hình ảnh...
Nghe vẻ nghe ve
Nghe vè tôi nghèo
Nghèo tanh, nghèo hôi
Nghèo lồi mắt cá
Nghèo sạt xương hông
Nghèo không gạo nấu
Nghèo thấu Ngọc Hoàng
Nghèo tàn, nghèo mạt
Nghèo khạc ra tro
Nghèo ho ra máu
Nghèo lủi vô bờ
Nghèo lờ con mắt
Nghèo thắt ống chân
Nghèo sưng cần cổ
Nghèo lỗ máu đầu
Nghèo cực như trâu
Một xâu, hai thuế
Bài vè 'Nghe vẻ nghe ve' là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè trong văn học dân gian Việt Nam. Tác phẩm khắc họa một cách chân thực và sinh động nỗi nghèo...
Vè vẻ ve ve
Nghe vè kẹo kéo
Mần thiệt là khéo
Ai thấy cũng thèm
Ai thấy cũng khen
Rằng kẹo Sa Đéc
Người nào chưa biết
Quảng cáo là mua
Cô bác ông bà
Xin mời ăn thử
Ngon hay là dở
Cứ việc chê khen
Có bán có thêm
Đồng xu một miếng
Ai trả hai tiếng
Sáu miếng năm xu
Ai trả lu bù
Thì tui không bán …
Bài vè 'Kẹo kéo' là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện sự khéo léo trong lời ca và cách giới thiệu sản phẩm. Tác phẩm này không chỉ đơn thuần là mộ...
Thương thay, hỡi các chú ơi
Ăn uống đã rồi thầy kể một văn:
Quý Tỵ giữa ngày mồng năm,
Giờ Dần chính nguyệt ầm ầm huyên hoa
Một chi đánh ở Đống Đa
Cầu Duệ kéo đến tốt xa muôn phần
Phép voi bại trận tiên phong
Cầu nhương sụt cả xuống sông Bồ Đề
Đao binh tử trận đầy khe
Dọc đường gài gác nằm kề năn năn
Chú sang cứu viện nước Nam
Chẳng may gặp phải suối vàng thương thay
Chú thì thắt cổ trên cây
Chú thì tự vẫn ở nay trong nhà
Chú thì thác xuống Diêm La
Chú nào còn sống về nhà đại minh …
Đoạn trích "Thương thay, hỡi các chú ơi" là một bài vè dân gian, thường được kể lại để ghi nhớ hoặc truyền tụng về một sự kiện lịch sử đau thương. Bài vè mang â...
Ghe bầu các lái đi buôn
Đêm khuya ngồi buồn, kể chuyện ngâm nga
Bắt từ Gia Định kể ra
Anh em thuận hòa ngoài Huế kể vô
Trên thời ngói lợp tòa đô
Dưới sông thủy cát ra vô dập dìu
Trên thời vua Thuấn, vua Nghiêu
Ngoài dân, trong triều tòa chính sửa sang
Trên thời ngói lợp tòa vàng
Dưới dân buôn bán nghênh ngang chật bờ
Này đoạn các lái trở vô
Thuận An là chốn thuyền đô ra vào
Vát ra một đỗi khơi cao
Ta sẽ lần vào thì tới Cửa Ông
Nay đà giáp phủ Thuận Phong
Hòn Am, Cửa Kiểng nằm trong thay là …
Tác phẩm "Vè lái buôn" là một khúc vè dân gian miêu tả sinh hoạt và đời sống của các lái buôn xưa, qua đó thể hiện tầm nhìn xa trông rộng và sự am hiểu địa lý c...
Vai mang xấp vải trong mo
Đi chưa tới chợ đã lo ăn hàng
Bánh in cùng những bánh bàng
Bánh bò bông, bánh ít trần, ngon thay.
Mít nghệ múi bằng cổ tay
Bánh đúc chấm mật, bánh gai, bánh bèo
Muốn ăn đừng có lo nghèo
Tiền tui trong túi đem theo đủ dùng,
Ăn một bụng ba mươi đồng
Mua mấy thứ để cho chồng tui đây
Vừa mới tới vuông đất cày
Ngồi dưới gốc cầy lật nón ra ăn
Làm vầy dạ cũng băn khoăn
Vì chưng lỗ miệng muốn ăn không chừng …
Tác phẩm "Vai mang xấp vải trong mo" là một bài vè dân gian giàu tính trữ tình và chất liệu đời sống. Bài vè miêu tả chân thực hình ảnh người phụ nữ nông thôn t...
Nhất gạo nhì rau
Tam dầu tứ muối
Thịt thì đuôi đuối
Cá biển mất mùa
Đậu phụ chua chua
Nước chấm nhạt thếch
Mì chính có đếch
Vải sợi chưa về
Săm lốp thiếu ghê
Cái gì cũng thiếu
Câu vè "Nhất gạo nhì rau, tam dầu tứ muối..." là một tác phẩm dân gian độc đáo, phản ánh chân thực đời sống sinh hoạt của người Việt xưa. Tác phẩm này thể hiện...
Đầu năm ra mắt mồng ba
Cúng ông Hành Khiển cùng là Hành Binh
Bói giò phải bói cho tinh
Xem tường màu sắc chân hình rủi may
Đôi giò cần để thẳng ngay
Nhuận hồng vàng ánh năm nay chắc giàu
No rồi chụm móng khít khao
Đỡ cái chặt chẽ cũng giàu cũng sang
Đỏ mà gân máu nổi loang
Là điềm hao của tan hoang cửa nhà
Trắng xanh bền bệt thây ma
Ấy điềm tang chế ông bà cháu con
Da gà tươi mượt vàng son
Đi thi chắc đậu đi buôn chắc lời
Khe chân gà hở tơi bời
Tiền vô nhiều cũng phủi rồi tay không …
Tác phẩm "Vè đầu năm" là một bài vè dân gian mang đậm nét văn hóa truyền thống của người Việt. Bài vè này chủ yếu tập trung vào việc xem chân gà để đoán định sự...
Chém đầu thằng Trích
Ních đầu thằng Cược
Treo ngược cành đa
Chém cha thằng kẻ trộm
Câu "Chém đầu thằng Trích, ních đầu thằng Cược, treo ngược cành đa, chém cha thằng kẻ trộm" là một bài vè dân gian ngắn gọn, mang tính chất khẩu ngữ. Bài vè này...
Thằng làm thì đói
Thằng nói thì no
Thằng bò thì sướng
Thằng bướng thì chết
Thằng bết thì tôn
Thằng khôn thì đập
Tác phẩm "Thằng làm thì đói, thằng nói thì no, thằng bò thì sướng, thằng bướng thì chết, thằng bết thì tôn, thằng khôn thì đập" là một bài vè độc đáo của Việt N...
Kiến lửa tập đoàn, kiến vàng ở ổ
Cao đầu lớn cổ thiệt là kiến hùm
Cắn chúng la um: kiến kim, kiến nhọt
Nhỏ như con mọt thiệt là kiến hôi
Động trời nó sôi: kiến cánh, kiến lửa
Bò ngang, bò ngửa: kiến riện đơn chai
Bò dông, bò dài, bò qua, bò lại
Kiến đực nói phải, kiến cái làm khôn
Rủ nhau lên cồn xoi hang lạch cạch
Thuở xưa, trong sách Bàn Cổ sở phân
Sanh ra chúng dân đỏ đen như kiến
Ấu tử làm biếng chẳng có mẹ cha
Không ai dạy la, nên không biết sợ
Vè "Kiến lửa tập đoàn" là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo thuộc thể loại vè, mô tả sinh động thế giới loài kiến với nhiều hình ảnh ngộ nghĩnh. Tác phẩm sử...
Lên Ngàn Sâu, Ngàn Phố,
Đi chặt ná phá cây
Ốm da bủng, bụng báng,
Gấy chạy thuốc chạy thầy
Câu "Lên Ngàn Sâu, Ngàn Phố, Đi chặt ná phá cây, Ốm da bủng, bụng báng, Gấy chạy thuốc chạy thầy" là một bài vè dân gian quen thuộc. Bài vè thể hiện một khía cạ...
Ngàn năm dưới bóng thái dương,
Biết bao là sự lạ thường đáng ghi,
Noi nghề hàng mặc bấy nay,
Một pho dị sự vắn dài chép ra.
Trước là giải muộn ngâm nga,
Sau nêu gương nọ đặng mà soi chung.
Xưa kia có một phú ông,
Vợ chồng chuyên một nghề nông nuôi mình,
Bấy lâu loan phụng hòa minh,
Xóm làng kiêng nể tánh tình thiện lương.
Tuy là sành sỏi ruộng nương,
Ông bà xấu số gặp đường chẳng may,
Thuở trước cũng chẳng thua ai,
Tiền dư bạc sẵn tháng ngày thung dung,
Ruộng vườn khai khẩn khắp cùng,
Thôn lân đều thảy có lòng bợ nâng.
Đến nay nhằm buổi lao lung,
Ruộng nương thất phát vô cùng thảm thương,
Tháng ngày khổ hại trăm đường,
Bảy năm chịu sự tai ương nguy nàn,
Bấm gan cam chịu gian nan,
Vợ chồng đau đớn đoạn tràng thiết tha.
Lần hồi ngày lụn tháng qua,
Nghèo nàn túng tíu gẫm đà thói quen,
Thét rồi cũng chẳng than phiền,
Cắn răng mà chịu đảo điên qua hồi.
Lão mụ tuổi đã lớn rồi,
Vợ bốn mươi chẵn chồng thời bốn ba,
Đêm ngày lo tính gần xa,
Chẳng con kế tự thật là đáng lo,
Choanh ngoảnh chồng vợ đơn cô,
Tuổi già sức yếu biết nhờ cậy ai? …
Đoạn trích "Vè nói về thân phận người nông dân" là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè, phản ánh chân thực cuộc sống lam lũ, nghèo khó của người nông dân Việ...
Chợ Lường họp lại vui thay
Đàng đông lúa gạo, đàng tây tru bò
Xã đã khéo lo
Lập lều hai dãy
Hàng sồi hàng vải
Thì kéo lên đình
Hàng xén xung quanh
Hàng thịt hàng lòng ở giữa
Ngong vô trửa chợ
Chộ thị với hồng
Dòm ngang xuống sông
Chộ thuyền với lái
Ngong sang bên phải
Chộ những vịt gà
Hàng nhãn, hàng na
Hàng trầu, hàng mấu
Hàng ngô, hàng đậu
Hàng mít, hàng cà
Hàng bánh, hàng quà
Hàng chi có cả
Rồi nào hàng cá
Hàng bưởi, hàng bòng …
Tác phẩm 'Vè Chợ Lường' là một trích đoạn tiêu biểu của thể loại vè dân gian, miêu tả sinh động không khí nhộn nhịp, tấp nập của một phiên chợ quê. Bài vè khắc...