Đời xưa chí những đời nay

Đời này mới thấy tàu bay nửa lừng

Nguồn đào hải khẩu tứ tung

Từ Hàn chí Phố rùng rùng đi coi

Quan gia chầu chực hẳn hòi

Sức bàn sức ghế lại đòi đến dân

Khắp nơi cờ đóng rần rần

Sức rơm un khói cực dân ba bốn ngày

Ai ai cũng sức tàu bay

Dân canh, lính gác tự ngày chí đêm

Kẻ bán rượu, người bán nem

Kẻ lận bạc giác người đem bạc đồng

Đàn bà chí những đàn ông

Bà già con nít cũng bồng ra đi

Mười giờ tàu lại một khi

Cò đánh, lính ví ra gì nữa đâu …

Tác phẩm 'Vè đời xưa chí những đời nay' là một áng văn học dân gian thuộc thể loại vè, phản ánh sinh động những biến đổi xã hội và tâm lý con người khi có sự xu...

Tui xin mời cô bác

Cùng quý vị gần xa

Đi chơi hay về nhà

Lâu lâu gặp bằng hữu

Tui mời cho đầy đủ

Không sót một người nào

Chủ quán xin mời vào

Dùng cơm hay hủ tiếu

Thịt quay cùng xá xíu

Hễ có tiền là ăn

Thịt chó xào rau cần

Thịt bò thì nhúng giấm

Gà tơ thì nấu nấm

Chim sẻ thì rô ti

Cua lột chiên bột mì

Cá lý ngư làm gỏi

Nem nướng rồi bánh hỏi

Trứng vịt, trứng gà ung

Hẹ bông nấu với lòng

Cá thu thì kho rục …

Vè là một thể loại văn học dân gian độc đáo, thường dùng để ghi nhớ, giáo dục hoặc giải trí. Đoạn trích "Tui xin mời cô bác..." là một ví dụ điển hình của thể l...

Tổ cha thằng bố cu gồ

Làm cho tao phải dọn đồ xuống ao

Giường thờ thì ngâm xuống ao

Lại bắt ông vải chui vào bụi năn

Vợ chồng nói chuyện thì thầm

Đêm ngày cắp bị ra nằm cồn Me

Nằm thì lắng tai mà nghe

Nó đang đốt ở ngoài nghè Phú Vinh

Súng thì nó bắn ình ình

Mẹ con giật mình lại phải chạy xa

Sớm mai nó đốt Mỹ Đà

Cửa nhà tan nát, vại cà sạch không

Bấy giờ vợ mới biểu chồng

“Thôi thôi ta phải dốc lòng xin đi”

Chồng thì nó bắt cu li

Vợ thì mặt bủng da chì mà lo

Chẳng qua đến lúc mạt đồ

Nước Nam có đám sao cờ mọc ra

Triều đình bảy vía còn ba

Quân Tây vừa dọa đái ra đầy quần

Cho nên mới khổ đến dân

Tổ tiên cũng bị muôn phần lao đao.

Tác phẩm "Tổ cha thằng bố cu gồ" là một bài vè dân gian thể hiện nỗi thống khổ của nhân dân ta dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Bài vè phản ánh chân thực những...

Cơn mây gió trời Nam bảng lảng

Bước anh hùng nhiều chặng gian truân

Ngẫm xem con tạo xoay vần

Bày ra một cuộc duy tân cũng kì

Suốt thân sĩ ba kì Nam Bắc

Bỗng giật mình sực thức cơn mê

Học, thương, xoay đủ mọi nghề

Cái hồn ái quốc gọi về cũng mau

Hồn đã tỉnh, bảo nhau cùng dậy

Chưa học bò vội chạy đua theo

Khi lên như gió thổi diều

Trong hò xin thuế, ngoài reo hãm thành

Cách hoạt động người mình còn dại

Sức oai quyền ép lại càng mau

Tội nguyên đổ đám nho lưu

Bắc kì thân sĩ đứng đầu năm tên …

Tác phẩm "Vè người anh hùng" là một đoạn trích tiêu biểu của thể loại vè, phản ánh nỗi trăn trở về vận mệnh đất nước và khát vọng tìm kiếm người lãnh đạo tài ba...

Bánh đứng đầu vè

Ðó là bánh tổ

Cái mặt nhiều lỗ

Là bánh tàn ong

Ðể nó không đồng

Ðó là bánh tráng

Ngồi lại đầy ván

Nó là bánh quy

Sai không chịu đi

Ðó là bánh bàng

Trên đỏ dưới vàng

Là bánh da lợn

Mây kéo dờn dợn

Là bánh da trời

Ăn không dám mời

Nó là bánh ít

Băng rừng băng rít

Ðó là bánh men

Thấy mặt là khen

Nó là xôi vị

Nhiều nhân nhiều nhị

Là bánh trung thu …

Tác phẩm "Bánh đứng đầu vè" là một bài vè độc đáo, miêu tả các loại bánh dân gian Việt Nam thông qua những câu đố dí dỏm. Bài vè thể hiện sự sáng tạo và tình yê...

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè nói ngược

Nắng hạn đầy nước

Mưa dầm khô rang

Đám cưới đình làng

Kì yên ngoài chợ

Nhà giầu khất nợ

Nhà nghèo cho vay

Đàn bà đi cày

Đàn ông đi cấy

Ghe nổi thì đẩy

Ghe cạn thì chèo

Nuôi chuột bắt mèo

Nuôi heo lấy trứng

Xu xoa thì cứng

Đá núi thì mềm

Trời nắng về đêm

Ban ngày sao mọc

Bài vè "Nghe vẻ nghe ve" là một thể loại văn học dân gian độc đáo, thường được dùng để giải trí và truyền tải những thông điệp thú vị. Với lời lẽ đối nghịch, bà...

Trách vua Tự Đức hai lòng

Đi về bên đạo, bỏ công bên đời

Mần quan ra rồi

Vượt lòng không cạn

Tây sang buôn bán

Viện lấy giữ nhà

Ai biết sự là

Tây sang cướp nước

Khi mới sang, đánh được

Răng không đánh đi cho …

Vè "Trách vua Tự Đức hai lòng" là một tác phẩm văn học dân gian đặc sắc, phản ánh cái nhìn phê phán của nhân dân đối với triều đình nhà Nguyễn trong giai đoạn l...

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè thịt chó

Thằng nào chịu khó

Bắt nước cạo lông

Thằng nào ở không

Rang mè rang đậu

Thằng nào muốn nhậu

Thì đặt tiền mua

Thằng nào muốn vô

Thì ngồi chính giữa

Thằng nào ói mửa

Thì đạp xuống sông

Đánh lộn la làng

Cũng vì thịt chó

Câu "Vè thịt chó" là một tác phẩm dân gian độc đáo, thuộc thể loại vè, thường được dùng trong các lễ hội, trò chơi dân gian hoặc dùng để trêu ghẹo vui đùa. Với...

Một chén giải cơn sầu

Hai chén còn nhơn đạo

Ba chén còn gượng gạo

Bốn chén nổi sân si

Năm chén sập thần vì

Sáu chén ngồi ghì xuống đó

Bảy chén thì đuổi chẳng đi

Tám chén lóc trộn lộn ra

Chín chén lóc trộn lộn vô

Mười chén ai xô tôi ngã

Mười một chén chửi cha ai xô

Vè "Một chén giải cơn sầu" là một tác phẩm dân gian độc đáo, phản ánh sâu sắc hiện thực đời sống và tâm lý con người. Tác phẩm sử dụng hình ảnh chén rượu để diễ...

Trai người ta như thế

Trai nào phải như anh

Chỉ luẩn quẩn lanh quanh

Trong xó giường xó bếp

Bắt con rận con rệp

Đập con muỗi con ruồi

Giận con gà hay bươi

Buồn con heo chậm nẩy

Tranh hơn thua với gấy

Lại ra oai cùng con

Một tấc đất tấc vườn

Cũng rày thưa mai kiện!

Tác phẩm "Trai người ta như thế" là một bài vè dân gian quen thuộc, phản ánh thực trạng về những người đàn ông thiếu chí tiến thủ, chỉ biết lo toan những việc v...

Năm Đinh Tỵ mười ba tháng bảy

Nước Nam mình phút dậy can qua

Thái Nguyên nay có một tòa

Khố xanh, khố đỏ được ba trăm người

Cũng chí toan chọc trời khuấy nước

Ông Đội ra đi trước cầm binh

Rủ nhau lập tiểu triều đình

Những là cai đội khố xanh bằng lòng

Duy phó quản bất tòng quân lệnh

Hóa cho nên hủy mệnh xót xa

Sai người mở cửa nhà pha

Đem tù ra điểm được là bao nhiêu?

Truyền tù nhân cứ theo quân lệnh

Chớ thị thường uổng mệnh như chơi

Rồi ra làm lễ tế trời

Cờ đề “Phục Quốc” tài bồi Nam bang …

Đoạn vè trên là một tác phẩm văn học dân gian, phản ánh một sự kiện lịch sử có thật trong quá khứ. Lời vè mô tả chi tiết một cuộc khởi nghĩa hoặc một phong trào...

Khu Bốn đẩy ra

Khu Ba đẩy vào

Bỏ chạy sang Lào

Nước Lào không nhận

Tức mình nổi giận

Lập quốc gia riêng

Thủ đô thiêng liêng

Là huyện Nông Cống

Quốc ca chính thống:

“Dô tá dô tà”

Nông nghiệp nước nhà:

Trồng cây rau má

Biển khơi lắm cá

Mười mẻ một cân

Nhà máy phân lân

Một năm hai tạ

Vang tiếng xa gần

Nem chua toàn lá

Còn công nghiệp hoá

Là phá đường tàu …

Tác phẩm "Khu Bốn đẩy ra" là một bài vè dân gian độc đáo, phản ánh những vấn đề kinh tế, xã hội và chính trị của một thời kỳ lịch sử. Bài vè sử dụng ngôn ngữ dí...

Tai nghe nhà nước mộ dân,

những lo những sợ chín mười phần em ôi.

Anh đi ra mặt biển chưn trời,

ơn cha nghĩa mẹ hai nơi chưa đền.

Dầu mà ông Tây bắt làm phên,

nhất thắng nhì bại, không quên cái nghĩa sinh thành.

Xót em vò võ một mình,

anh đi ra biển thẳm non xanh tư bề.

Vai mang khẩu súng lưng dắt lưỡi lê,

thôi thiếp bồng con dại lui về mần ăn.

Ví dầu anh có mần răng,

nơi mô xứng gió vừa trăng em đành.

Phận chàng vạn tử nhứt sanh,

trên thời mây đen kịt, dưới nước xanh dờn dờn.

Tư bề sóng bể như sơn,

đau lòng xót dạ nhiều cơn lắm bớ nàng.

Trăm lạy ông trời đặng chữ bình an,

đóng lon chức Đội về làng hiển vinh.

Làm thịt con heo quy tế tại đình,

rượu chè chàng đãi dân tình một diên.

Tay bắt tay miệng lại hỏi liền:

anh đi ra mấy tháng em có phiền hay không.

Bảy giờ mai bước xuống tàu đồng,

tối tăm mù mịt như rồng với mây.

Hai bên những lính cùng Tây,

quân gia kéo tới chở đầy tàu binh…

Vè «Tai nghe nhà nước mộ dân» là một áng văn học dân gian đặc sắc, phản ánh chân thực cuộc sống và tâm tư của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Tác phẩm...

Nghe vẻ nghe ve

Nghe vè ở mướn

Muốn cho sung sướng

Sanh tật quáng gà

Đi thì đầu ngả tới ngả lui

Thân tôi ăn cơm muối mặn

Ăn rồi uống hai tô chẵn chọt

Đầu đội nón chút

Vai vác cuốc cùn

Mần giùm mong cho mau tối

Tối về ăn ba hột cơm

Đầu hôm còn lao xao

Khuya lại vắng hoe

Chủ kêu làm bộ không nghe

Ngủ thêm chút nữa

Tác phẩm "Nghe vẻ nghe ve" là một bài vè dân gian Việt Nam mang đậm tính châm biếm sâu sắc. Bài vè miêu tả sinh động cuộc sống lam lũ, vất vả của người làm thuê...

Tôi có nhời thăm u cùng bá

Ở trên này khổ quá u ơi

Khi nào thong thả mát giời

Mời u quá bộ lên chơi vài ngày

Làm kíp chả được tiền ngay

Phải ăn gạo ngữ của thầy cai Sơn

Một đồng mười sáu bơ đơn

Đong đi đong lại chỉ còn mười lăm

Thầy cai cứ đứng chăm chăm

Hễ ai hút thuốc lại nhằm cắt công

Trời mưa có thấu hay không

Quanh năm chẳng có một đồng thừa ra

Lấy gì đồng bánh, đồng quà

Lấy gì mà gửi về nhà nuôi con

Mười năm làm ở đỉnh non

Ở nhà cha mẹ vợ con mất nhờ

Thân tôi khổ đến bao giờ?

Tác phẩm "Vè người đi phu

Đầu hôm ngủ tới canh tư,

Còn nằm mà ngủ, muỗi thì nó cắn dư cả vùa

Canh năm thì dộng trống chùa,

Còn nằm mà ngủ, chúng lùa một bên

Ngủ thì quên tuổi, quên tên,

Ngủ cho mặt trời mọc đã lên ba sào

Sáng ra đái dựa hàng rào,

Còn đương ngây ngủ té nhào trong gai

Quét nhà long mốt long hai,

Con mắt dáo dác thấy trai ngó chừng

Bày ra cắt áo, cắt quần,

Cắt không kích tấc, nhằm chừng cắt ngang

Vải thời một tấc một quan,

Cắt thời khoét lỗ khoét hang đâu còn

Bày ra bánh cục bánh hòn,

Nắn bằng chiếc đũa, hấp còn bột không …

Tác phẩm "Vè người lười" là một bài vè dân gian độc đáo, phản ánh chân thực hình ảnh người lười biếng trong lao động và sinh hoạt. Bài vè sử dụng ngôn ngữ mộc m...

Nguyễn đi rồi Nguyễn lại về

Nguyễn về để đóng vai hề tay sai

Gái đẹp cùng với rượu Tây

Quốc trưởng mê gái liếm giày thực dân

Khi nào súng nổ đâu đây

Bù nhìn Bảo Đại tan thây có ngày

Tác phẩm "Nguyễn đi rồi Nguyễn lại về" là một bài vè dân gian mang tính châm biếm sâu sắc về một giai đoạn lịch sử đầy biến động của Việt Nam, phản ánh thái độ...

Một lo con nít trắng răng

Hai lo kẻ thấp không bằng người cao

Ba lo thầy bói té nhào

Bốn lo con đĩ không chào lái buôn

Năm lo thợ đúc méo khuôn

Sáu lo trên nguồn không có hươu mang

Bảy lo bà chúa chửa hoang

Tám lo trai làng không vợ chạy rông

Chín lo trong ngục không gông

Mười lo ngoài đồng không đất chôn ma

Tác phẩm "Mười lo" là một bài vè dân gian độc đáo, phản ánh những nỗi lo âu, bất an trong đời sống của người dân Việt Nam xưa. Với hình thức liệt kê, bài vè khắ...

Mồng một cho tới mồng năm

Giăng còn thơ ấu, tối tăm biết gì

Mồng sáu, mồng bảy trở đi

Đến ngày mồng tám giăng thì lên cao

Mồng chín giăng ánh vườn đào

Mồng mười giăng mọc đã cao hơn đầu

Mười một sáng cả vườn dâu

Mười hai giăng ở địa cầu trung thiên

Mười ba giăng gió giữ duyên

Đến ngày mười bốn giăng lên giữa trời

Gặp giăng em hỏi em chơi

Liệu giăng sáng cả trần đời được chăng?

Đến rằm giăng đã lên cao

Tới ngày mười sáu giăng treo tỏ tường

Mười bảy giăng sẩy chiếu giường

Mười tám dọn dẹp cương thường anh đi

Mười chín em định em ngồi

Hai mươi giấc tết, em thì ra trông

Kể từ hăm mốt nửa đêm

Giăng già thì cũng có phen bạc đầu

Cuối tháng giăng xuống biển sâu

Ba mươi mồng một ai cầu được giăng

Tác phẩm "Vè trăng" là một bài vè dân gian độc đáo, miêu tả chi tiết chu kỳ mọc, lặn và sự thay đổi hình dạng của Mặt Trăng trong một tháng âm lịch. Bài vè sử d...

Hoa nhài thoang thoảng bay xa

Mùi thơm khác hẳn, thật là có hương

Hoa cúc không sợ thu sương

Để màu ẩn dật, mùi hương đậm đà

Hoa sen mùa hạ nở ra

Ở bùn mà lại không pha sắc bùn

Hoa mai chót vót đỉnh non

Trắng như bông tuyết hãy còn kém xa

Mẫu đơn phú quý gọi là

Hải đường sắc đẹp nhưng mà không hương

Hoa quỳ nhất ý hướng dương

Hoa liễu trong trắng, trông thường như bông

Phù dung mọc ở bên sông

Hoa đào gặp được gió đông mới cười

Tác phẩm "Vè các loài hoa" là một bài vè dân gian độc đáo, miêu tả vẻ đẹp và đặc tính của nhiều loài hoa khác nhau. Qua đó, thể hiện sự tinh tế trong quan sát v...

Vo vỏ vò vo

Cây nhỏ cây to

Cây cò đậu

Cây sáo sậu trèo

Cây rắn leo

Cây mèo nhảy

Cây gãy cành

Cây xanh lá

Cây xây rạ

Cây chồng rơm

Cây đơm quả

Cây xả hương

Cây bám tường

Cây cắm đất

Ta ngồi ta nói thật …

Câu "Vè vỏ vò vo" là một tác phẩm tiêu biểu của thể loại vè, thường được sử dụng trong các trò chơi dân gian, đồng dao dành cho trẻ em. Câu vè này có nhịp điệu...

Lía ta nổi tiếng anh hào

Sơn hà một góc thiếu nào người hay

Bạc tiền thừa đủ một hai

Chiêu binh mãi mã càng ngày càng đông

Làm cho bốn biển anh hùng

Mến danh đều tới phục tùng chân tay.

Kẻ nào tàn ác lâu nay

Lía sai cướp của đoạt tài chẳng dung

Nhà giàu mấy tỉnh trong vùng

Thảy đều kinh sợ vô cùng lo toan

Nhất nhì những bực nhà quan

Nghe chàng Lía doạ kinh hoàng như điên

Nhà nào nhiều bạc dư tiền

Mà vô ân đức, Lía bèn đoạt thâu.

Tuy chàng ở chốn non đầu

Nhưng mà lương thực vật nào lại không

Lâu la ngày một tụ đông

Vỡ rừng làm rẫy, vun trồng bắp khoai

Mọi người trên dưới trong ngoài

Thảy đều no đủ sớm trưa an nhàn

Tiếng tăm về đến trào đàng

Làm cho văn võ bàng hoàng chẳng an.

Nam triều chúa ngự ngai vàng

Bá quan chầu chực hai hàng tung hô

Có quan ngự sử bày phô

Tâu lên vua rõ lai do sự tình

Đem việc chàng Lía chiêu binh

Trình lên cặn kẽ phân minh mọi đàng

Nào khi Lía phá xóm làng

Đến khi lên núi dọc ngang thế nào

Kể tên những bậc phú hào

Từng bị quân Lía đoạt thâu gia tài

Vua ngồi nghe rõ một hai,

Đập bàn, vỗ án giận rày thét la:

– Dè đâu có đứa gian tà

Giết người, đoạt của thiệt là khó dung

Truyền cho mười vạn binh hùng

Dưới cờ đại tướng binh nhung lên đàng

Đại quân vâng lệnh Nam hoàng

Hành quân tức khắc thẳng đàng ruổi dong

Gập ghềnh bao quản núi non

Dậy trời sát khí quân bon lên rừng. …

Tác phẩm "Vè Lía" là một khúc ca dao dân gian, ghi lại cuộc đời và hành động của nhân vật Lía, một thủ lĩnh nghĩa quân chống lại cường hào ác bá. Tác phẩm phản...