Lẳng lặng mà nghe

Cài vè học vụ

Đồng bào mù chữ

Ở khắp mọi nơi

Chiếm chín phần mười

Toàn dân đất Việt

Muôn bề chịu thiệt

Chịu đui, chịu điếc

Đời sống vùi dập

Trong vòng nô lệ

Hơi đâu mà kể

Những sự đã qua

Chính phủ Cộng hòa

Ngày nay khác hẳn

Đêm ngày lo lắng

Đến việc học hành

Mấy triệu dân lành

Còn đương tăm tối

Bị đời hất hủi

Khổ nhục đáng thương

Ngơ ngác trên đường

Như mù không thấy

Những điều như vậy

Không thể bỏ qua …

Tác phẩm "Lẳng lặng mà nghe" thuộc thể loại Vè, là một lời kêu gọi hành động mạnh mẽ về vấn đề mù chữ trong xã hội Việt Nam xưa. Bài vè phản ánh thực trạng đáng...

# Lịch sử # bình dân học vụ

Giữa năm Đinh Dậu mới rồi

Sư ông chùa Lãng là người đảm đang

Viết tờ quyên giáo các làng

Lãng Đông, Năng Nhượng chuyển sang Trực Tầm

Chiều hôm còn ở Đồng Xâm

Rạng mai Đắc Chúng, tối tầm Dục Dương

Cùng với nghĩa sĩ bốn phương

Phất cờ thần tướng mở đường thiên binh

Phá dinh công sứ Thái Bình

Sa cơ ông đã bỏ mình vì dân.

Đoạn vè trên kể về hành động của một vị sư chùa Lãng, người đã đứng lên kêu gọi dân làng và nghĩa sĩ bốn phương cùng nhau phất cờ khởi nghĩa chống lại ách đô hộ...

# Lịch sử # kháng chiến chống Pháp # thái bình

Ai mua chiếu hông

Chiếu bông chiếu trắng

Chiếu vắn chiếu dài

Chiếu dệt lầu đài

Cổ đồ bát bửu

Chiếu tây hột lựu

Da lợn bông bao

Chiếu rộng màu cau

Con cờ, mặt võng

Dệt bông chong chóng

Ngũ sắc, bá huê

Đẹp hết chỗ chê

Ngôi sao, tùng lộc

Chiếu trải giường hộc

Chiếu trải giường Tàu

Chiếu trải giường trước

Chiếu trải giường sau

Chiếu nào cũng có đủ

Trong gia chủ ai muốn mua thì mua

Tác phẩm "Ai mua chiếu hông" là một bài vè độc đáo trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài vè liệt kê một cách sinh động các loại chiếu, mô tả sự đa dạng...

# Khác # chiếc chiếu

Thân tôi coi vịt cực khổ vô hồi

Sáng ra ngồi trông trời mau xế như chúa trông hiền thần

Hai cẳng lần lần như Địch Thanh thắng trận

Quần áo chưa kịp bận như Tào Tháo bị vây

Tay cầm cái cây như Tề Thiên cầm thiết bảng

Vịt chạy qua bờ ngăn đón cản như Tiết Nhơn Quý rượt Cáp Tô Văn

Quần bận còn xăn như Uất Trì tắm ngựa

Vịt ăn ngồi dựa bóng tùng như Tần Thúc Bảo lúc bệnh đau

Vịt chạy đuổi lao xao như La Thông tảo Bắc

Tối về nhà đèn chưa tắt như đãi yến công nương

Ngày ra tới đứng ngoài đường, chiều về như Phàn Lê Huê nhập trại.

Tác phẩm "Vè Chăn Vịt" là một ví dụ tiêu biểu cho thể loại vè, một thể loại văn học dân gian quen thuộc. Qua những hình ảnh sinh động, bài vè khắc họa chân thực...

# Trào phúng, phê phán đả kích # con vịt # điển tích

Nem chợ Sãi,

Vải La Vang

Khoai Quán Ngang,

Dầu tràm Đại Nại

Mai phường Trúc

Nước độc Kim Giao

Gạo Phước Điền

Chiêng Sắc Tứ

Khoai từ Trà Bát

Quạt chợ Sòng

Cá bống Bích La

Gà Trà Lộc

Môn độn An Đôn

Tôm đồng Mai Lĩnh

Bánh ít Đạo Đầu

Trầu nguồn Khe Gió

Cỗ Trung Đơn

Thơm Bồ Bản

Nghệ vàng An Lộng

Xôi thống Hải Thành

Gạch Trí Bưu

Lựu Triệu Phước

…

Tối ăn khoai

Mai ăn sắn

Nắng Đông Hà

Đàn bà Hội Yên

Đây là một tác phẩm "Vè" dân gian đặc sắc, liệt kê các sản vật nổi tiếng của nhiều vùng miền trên khắp đất nước. Tác phẩm thể hiện sự phong phú, đa dạng về kinh...

# Quê hương đất nước # sản vật # Quảng Trị

Hai bên cô bác

Lẳng lặng mà nghe

Nghe tôi kể cái vè

Ngư lương, tử hổ

Lý sâm, lý chuối

Dưới rạch, dưới ngòi

Cá nục, cá úc

Cá thơm, cá thác

Hơi nào mà kể hết

Cá nơi làng này

Thần linh chiêm bái

Vậy mới cất chùa chiền

Mới đúc Phật, đúc chuông

Cô bác xóm giềng

Lẳng lặng mà nghe

Cá nuôi thiên hạ

Là con cá cơm,

Không ăn bằng mồm

Là con cá ngát

Không ăn mà ú

Là con cá voi,

Hai mắt thòi lòi

Là cá trao tráo …

Tác phẩm "Hai bên cô bác" là một bài vè dân gian độc đáo, mang đậm hơi thở của đời sống sông nước miền Tây Nam Bộ. Bài vè sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Khác

Chồng:

Cắt cơm

Bơm xe

Nghe thời tiết

Liếc đồng hồ

Thồ bao gạo

Cạo bộ râu

Xâu quai dép

Tránh mặt sếp

Tót lên yên

Guồng như điên

Về với vợ
Vợ:

Mau tắm rửa

Sửa lông mày

Thay quần áo

Báo thêm cơm

Bơm nước hoa

Xoa thêm phấn

Quấn lại tóc

Bóc coóc-xê

Kê chân giường

Giương mắt đợi

Kêu ối ối

Tác phẩm "Vè Chồng Vợ" là một ví dụ điển hình cho thể loại vè, một hình thức thơ ca dân gian độc đáo của Việt Nam. Bài vè khắc họa sinh động những hình ảnh quen...

# Trào phúng, phê phán đả kích # thời bao cấp

Nghe vẻ nghè ve

Nghe vè đánh bạc

Đầu hôm xao xác

Bạc tốt như tiên

Đêm khuya không tiền

Bạc như chim cú

Cái đầu xù xụ

Com mắt trõm lơ

Hình đi phất phơ

Như con chó đói

Chân đi cà khói

Dạo xóm dạo làng

Quần rách lang thang

Lấy tay mà túm.

Tác phẩm "Nghe vẻ nghè ve" là một bài vè dân gian độc đáo, mô tả chân thực hình ảnh người nghiện ngập và con đường sa ngã. Bài vè này mang tính giáo dục cao, ph...

# Trào phúng, phê phán đả kích # bài bạc

Ve vẻ vè ve

Nghe vè lương tháng

Hai trăm ngồi phán

Trăm tám ngồi nghe

Tranh đài tranh xe

Là thằng trăm rưỡi

Tất ta tất tưởi

Là lũ trăm hai

Vừa làm vừa sai

Là quân chín chục

Vợ chồng lục đục

Là bọn sáu mươi

Dở khóc dở cười

Là bọn bốn chịch

Chẳng ta chẳng địch

Là lũ con phe

Nói chẳng ai nghe

Là ông Nhà nước

Bài vè "Ve vẻ vè ve" là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện cái nhìn châm biếm về cách phân chia lương bổng trong xã hội cũ. Tác phẩm phản ánh một c...

# Trào phúng, phê phán đả kích # thời bao cấp

Kể từ lịch sử nước Nam triều,

Thương cho mấy người tài năng học sĩ chết đã nhiều vì Tây qua

Quảng Nam có ông Hường Hiệu ở Thanh Hà,

Trung thành với nước nên xa chốn triều thần

Về nhà sầu thảm với nhân dân,

Lâm vô tử trận chín mười phần còn chi

Tụi Tây qua đã tới Trung Kỳ,

Đế đô co kéo còn gì nước Nam

Giận thay cho chú Cần Thân,

Cầu tham lam mãi quốc biết ăn làm với ai

Nước Nam mình thiếu chi kẻ anh tài,

Văn chương đủ hết không dùi mài cho nên

Để cho nhà dột khó ngăn,

Thơ ông Hường để lại dưới đền đinh ninh

Thương thay cho cộng sản hữu tình,

Trung thành với Tổ quốc liều mình cho nên khô

Nghĩ sự tình thảm biết chừng mô,

Kẻ thì bị đày ra bỏ vợ, người bị giải vô bỏ chồng

Thù xưa còn hỡi ghi lòng,

Gang sơn Tổ quốc khi không mà thành

Giậm chân kêu với ông trời xanh,

Nhân dân xuất thế giặc Nam thành cũng tan

Đánh Anh, Tây, Nhật đầu hàng,

Sơn băng thuỷ kiệt mở mang cho nước nhà.

Tác phẩm "Vè" này là một áng thơ ca dân gian đầy cảm xúc, phản ánh sâu sắc nỗi lòng của người dân Việt Nam trước những biến cố lịch sử và sự thống trị của ngoại...

# Lịch sử # Cần Vương # kháng Pháp

Mời chư vị giai nhân tài tử

Tới đây nghe tôi thử pháo tre

Của bán ra không phải nói khoe

Thời thực vật sắm vừa túc dụng

Có pháo nhiều đốt cũng vui tình

Từ cựu thời bộc trước nhi thinh

Có pháo mới văn minh xuân nhựt

Dưới con cháu cũng vui cũng ức

Trên ông bà khỏi bực khỏi phiền

Nếu như mà cứ giữ tiếc tiền

Lấy gì đặng minh niên hỉ hạ

Coi như lễ Tết Tây trong dã

Lại có ngày kỷ niệm ngoài kinh

Pháo Điện Quang đốt tựa lôi đình

Phí của nọ vui tình không tiếc

Vậy nên mời… biết phải thiệt vui hung

Luật vui xuân ai cũng nên dùng

Có pháo mới đùng đùng là thú

Cùng mấy người no đủ tiêu xoay

Đều xúm lại hàng này

Mua pháo nầy về đốt

Vốn tôi không nói tốt

Hay thiệt tình có một mình tôi

Nhiều người bán xảo làm mồi

Đốt đây khá về rồi dại dở

Có kẻ làm kêu cũng đỡ

Vấn nhiều tay tôi sợ không đều

Của bán ra là biết bao nhiêu

Một mình vấn nên kêu đều đặn

Mười như chục tiếng kêu đúng đắn

Đốt cả trăm cũng chẳng điếc câm

Tiếng nổ lên chuyển động sơn lâm

Như đại bác vang gầm trời đất

Hễ đốt thì xác tan bay mất

Không khi nào gió phất ngún hừng

Của tôi làm, tôi đã biết chừng

Xin quý chức mua đừng có ngại

Để đốt thử vài trái

Nghe có phải hay không

Đang buổi chợ mua đông

Tôi cũng trông bán đắt

Giá pháo nầy mỗi chục mỗi cắc

Xin bà con mua hắt tôi về

Pháo tôi đây thiệt hết ngõ chê

Bằng có ngại đứng xê ra cho tôi thử đốt: đùng, đùng…

Vè Pháo tre là một tác phẩm văn học dân gian độc đáo, thể hiện tinh thần lạc quan và mong muốn về một cuộc sống sung túc, vui vẻ trong dịp Tết. Tác phẩm này thư...

# Khác # Bình Định # chợ Gò # Tuy Phước # Quy Nhơn # bài chòi

Ông sấm ông sét

Ông hét đùng đùng

Ông giật lung tung

Vỡ vung vỡ nồi

Vỡ cả bát đĩa nhà tôi

Tôi đánh ông một roi

Tôi đánh ông hai roi

Ông chạy lên trời

Ông sấm ông sét ơi!

Đoạn đồng dao "Ông sấm ông sét" là một lời đồng dao quen thuộc, thể hiện cách nhìn ngộ nghĩnh của trẻ thơ về hiện tượng thiên nhiên. Bài đồng dao vừa mang tính...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Quan hệ thiên nhiên

Buổi sáng ngủ dậy

Ăn bụng cơm no

Chạy ra ngoài gò

Bắt một con công

Đem về biếu ông

Ông cho trái thị

Đem về biếu chị

Chị cho bánh khô

Đem về biếu cô

Cô cho bánh ú

Đem về biếu chú

Chú cho buồng cau

Nay chừ chú thím giận nhau

Đem trả buồng cau cho chú

Trả bánh ú cho cô

Trả bánh khô cho chị

Trả trái thị cho ông

Bắt con công, đem về nhà

Bài đồng dao "Buổi sáng ngủ dậy" là một tác phẩm dân gian quen thuộc, thường được trẻ em Việt Nam truyền miệng. Bài ca mang tính giải trí cao, đồng thời lồng gh...

# Vũ trụ, con người và xã hội # Tình cảm gia đình, bạn bè # Gia Định # quả thị # bánh khô # bánh ú

Cô dâu chú rể

Đội rế lên đầu

Đi qua đầu cầu

Đánh rơi nải chuối

Cô dâu chết đuối

Chú rể khóc nhè

Tè tè tè tè

Cô dâu vào bếp

Ăn vụng cơm nếp

Chú rể vào bếp

Đánh chết cô dâu!

Đồng dao 'Cô dâu chú rể' là một bài ca dao ngắn, phổ biến trong văn hóa dân gian Việt Nam, thường được trẻ em hát trong các trò chơi. Bài ca dao này mang tính c...

# Khác # trầu cau # chuối # rể # khóc # nàng dâu

Rềnh rềnh ràng ràng

Ba gang chiếu trải

Xích lại cho gần

Một người hai chân

Hai người bốn chân

Ba người sáu chân

Bốn người tám chân

Năm người mười chân

Chân gầy chân béo

Chân nào khéo léo

Dệt vải cho bà

Vải hoa vải trắng

Đến mai trời nắng

Đem vải ra phơi.

Đồng dao "Rềnh rềnh ràng ràng" là một bài ca dân gian quen thuộc, thường được trẻ em hát khi chơi các trò chơi vận động. Bài đồng dao này thể hiện sự hồn nhiên,...

# Tình cảm gia đình, bạn bè # chiếc chiếu # ba gang

Úp lá khoai

Mười hai chong chóng

Đứa mặc áo trắng

Đứa mặc áo đen

Đứa xách lồng đèn

Đứa cầm ống thụt

Chạy ra chạy vô

Đứa xách ống điếu

Đứa té xuống sình

Thúi ình chình ngủ.

Đồng dao "Úp lá khoai" là một bài đồng dao quen thuộc, mang tính giáo dục cao, thường được trẻ em Việt Nam hát theo các điệu múa, trò chơi dân gian. Bài đồng da...

# Khác # ống thụt # ống điếu # chong chóng # lồng đèn # sình lầy

Lạy trời mưa xuống

Lấy nước tôi uống

Lấy ruộng tôi cày

Lấy đầy bát cơm

Lấy rơm đun bếp

Lấy nếp nấu xôi

Lấy vôi ăn trầu

Lấy bậu về ôm

Lấy nơm đơm cá

Lấy rá vo gạo

Lấy dao thái thịt

Lấy liếp làm nhà

Lấy hoa về cúng …

Tác phẩm "Lạy trời mưa xuống" là một bài đồng dao tiêu biểu, thể hiện khát vọng thiết tha của người dân lao động Việt Nam xưa đối với mưa. Bài đồng dao ngắn gọn...

# Quan hệ thiên nhiên # cơm # cá # mưa # ruộng # cái rá