Em là con gái tỉnh Nam

Chạy tàu vượt biển ra làm Cửa Ông

Từ khi mới mở Cửa Ông

Đi làm thì ít, đi rông thì nhiều

Chị em cực nhục trăm điều

Trước làm một lượt đã trèo cầu thang

Đặt mình chưa ấm chỗ nằm

Đã lại còi tầm hú gọi ra đi

Dế kêu, suối chảy rầm rì

Bắt cô trói cột não nề ngân nga

Đoàn người hay quỷ hay ma

Tay mai, tay cuốc, sương sa mịt mù

Hai bên gió núi ù ù

Tưởng oan hồn của dân phu hiện về.

Bài ca dao trên khắc họa một cách chân thực cuộc sống lao động vất vả, gian khổ của người phụ nữ trong xã hội xưa. Nó là tiếng than thở, là lời tố cáo đầy xót x...

# Đấu tranh, phản kháng # Than thân trách phận # Pháp thuộc # Quảng Ninh # thợ mỏ

Ba toong đi lại nghênh ngang

Chậm chân thì gậy nó phang vỡ đầu

Công việc khoán nặng, khoán cao

Làm mà không được xơi bao mũi giày

Mồm quát tháo chân tay đá tát

Đánh đập rồi cúp phạt hết lương.

Đoạn ca dao này miêu tả sinh động hình ảnh người cai quản hà khắc, bóc lột sức lao động của người làm thuê trong xã hội xưa. Nó phản ánh một thực tế nghiệt ngã,...

# Đấu tranh, phản kháng # Than thân trách phận # thợ mỏ

Tài nguyên than mỏ nước Nam

Thằng Tây làm chủ, mình làm cu li

Chỉ vì đói rách phải đi

Đi làm phu mỏ, bỏ quê, bỏ nhà

Một nghìn chín trăm ba ba

Là năm Quý Dậu con gà ác thay

Kể dời phu mỏ Hòn Gai

Công ty than của chủ Tây sang làm

Chiêu phu mộ Khách, An Nam

Cuốc tầng khai mỏ tìm than ra vầy

Than ra ở các mỏ này

Hà Lầm, Hà Sú, mỏ rày Ngã Hai

Bán than cho các nước ngoài

Tàu bè ngoại quốc vãng lai mua dùng

Chủ nhì, chủ nhất, đốc công

Mỗi sở một sếp cai trong sở làm

Làm ra máy trục, máy sàng

Sở Tàu, Than Luyện, Sở Than chung là

Va-gông, than chở về ga

La-ga đặt ở Cốt Na cổng đồn

Để cho xe hỏa dắt dồn

Thật là tiện lợi gọn gàng vân vi

Ăng Lê, Nhật Bản, Hoa Kỳ

Hồng Kông, Thượng Hải đều thì sang mua

Cửa Ông là Cẩm Phả po

Cẩm Phả min, Cọc Sáu, cùng là Mông Dương

Ngoại giao các nước thông thương

Hòn Gai giàu vốn lại cường thịnh ra

Tây Bay coi sổ la voa

Bắc ngay đường sắt cho xe thông hành

Một đường đi thẳng Hà Lầm

Một đường Núi Béo, Cọc Năm đi về …

Tác phẩm dân ca này là lời than thở, tố cáo nỗi khổ của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Bài ca mô tả cảnh khai thác than tại Hòn Gai, nơi người Việt tr...

# Lịch sử # Đấu tranh, phản kháng # Pháp thuộc # Quảng Ninh # thợ mỏ

Bước xuống ghe nan chèo sang Bến Thóc

Vừa chèo vừa khóc luỵ nhỏ tày non

Áo kia đủ cặp nhưng còn thiếu hơi

Bữa nay đủ áo quen hơi

Sớm mai xa cách, trời ơi hỡi trời

Trời đà sở định đôi nơi

Đứng gần thương nhớ, trông vời sơn khê

Buồn rầu lúc tỉnh lúc mê

Nước mắt kia lai láng cũng vì thương nhau.

Câu ca dao "Bước xuống ghe nan chèo sang Bến Thóc" là một minh chứng xúc động cho tình cảm chia ly và nỗi nhớ mong trong văn học dân gian Việt Nam. Tác phẩm khắ...

# Tình yêu đôi lứa

Ai đem tôi đến chốn này

Bên kia Vạ Cháy, bên này Bang Gai

Trên đồn có lão quan hai

Cửa Lục tàu đậu một vài chỗ sâu

Thằng Tây mưu mẹo đã lâu

Đóng ba chiếc tầu chạy cạn cả ba

Một chiếc thì chạy Cốt Na

Chiếc vào Hà Sú, chiếc ra Hà Lầm

Mười giờ rưỡi nó kéo còi tầm

Cu li đâu đấy về nằm nghỉ ngơi

Đến mười hai giờ bốn mươi

Síp lê một tiếng muôn người kéo ra

Nó quát một tiếng chẳng là

Nó quát hai tiếng giãn ra hai hàng

Xướng thẻ thì xướng rõ ràng

Nó biên vào sổ đi làm táo tươi

Người thì ghè đá nung vôi

Người thì vác gỗ ai coi cho tường

Người thì xẻ đất đắp đường

Người thì đánh sắt ở trong lò rèn

Người thì xẻ ván đóng xe

Người thì chẻ trúc, chẻ tre đan lồng

Người xe hỏa, người máy rồng

Người biên kho gỗ, người trông kho dầu …

Tác phẩm ca dao này phản ánh chân thực cảnh lao động khổ sai của người dân Việt Nam dưới thời Pháp thuộc. Nó khắc họa một bức tranh sống động về cuộc sống bị bó...

# Lịch sử # Đấu tranh, phản kháng # thợ mỏ # Quảng Ninh

Chưa đi chưa biết Cửa Ông

Đến đây mới biết đường không lối về

Phu sắng-tẩy ai thuê mà đánh

Thẻ than sàng ai bán mà mua

Nhà quê còn có ngày mùa

Đi nhặt, đi mót hột thừa mà ăn

Ở đây rét đói quanh năm

Đi câu cá: rủi, đi săn: hổ vồ

Khu Bò Đái xương khô rải rác

Bến Lò Vôi mấy xác bồng bềnh

Lạc loài bể khổ mông mênh

Thân vờ xơ xác lênh đênh chét mòn

Trót nghe bầu bạn ra đây

Lạ thung, lạ thổ, lạ cây, lạ nhà

Đồn Cẩm Phả sơn hà bát ngát

Huyện Hoành Bồ đá cát mênh mông

Ai ơi đứng lại mà trông

Kìa khe nước độc, nọ ông hùm già

Vui gì mà rủ nhau ra

Làm ăn khổ cực nghĩ mà tủi thân.

Câu ca dao "Chưa đi chưa biết Cửa Ông" là lời cảnh báo về sự khắc nghiệt và hiểm nguy của vùng đất xa lạ, nơi cuộc sống khó khăn, thiếu thốn. Bài ca thể hiện nỗ...

# Lịch sử # Đấu tranh, phản kháng # Than thân trách phận # Hải Phòng # thợ mỏ

Anh đi đánh cá cũng nhiều

Con nước lên xuống thủy triều phải theo

Nước ương đánh cá phải mò

Khi nào cạn nước cá xô vào chuồng

Nước rặc anh thả lưới buông

Cầu cho cá cả theo luồng cá xuôi

Cá đục cá gúng cá mòi

Con duội con ót thì xuôi theo luồng

Con kìm con đối vào chuồng

Được cả con tráp lên xuồng bán ngay.

Đoạn ca dao về nghề cá này mô tả sinh động quy trình đánh bắt cá của người dân miền sông nước. Nó không chỉ là lời ca về lao động mà còn ẩn chứa những kinh nghi...

# Lao động sản xuất # đánh cá

Khó dễ em bảo anh rằng

Anh sang làm rể chắn đăng từ rày

Những chiều nước cạn ban ngày

Dù mà cá đến chạm tay không thèm

Những chiều nước cạn bắt đêm

Hỏi em bắt đóm hay em mò thầm

Đến đây gặp bạn tri âm

Cá gầu em có dám cầm hay không

Bây giờ vợ mới gặp chồng

Đầu con nước kém chắn không được gì

Ngồi rồi kể chuyện vân vi

Chờ cho nước sổ anh thì chắn đăng.

Bài ca dao "Khó dễ em bảo anh rằng" là lời tỏ tình đầy thách thức của chàng trai với cô gái. Câu ca thể hiện khát vọng chinh phục, mong muốn chứng tỏ bản lĩnh v...

# Lao động sản xuất # đánh cá

Hôm nay đăng chắn ở Mang,

Đến mai nó chạy xuống làng Minh Châu

Nghĩ rằng nó chạy đi đâu

Ai ngờ nó chạy qua Châu thăm nhà

Tôi nghĩ đường đất cũng xa

Cho nên tôi mới vào ra thống nồng

Rủ nhau một lũ cũng đông

Hội đăng thon nồng thì nghĩ cũng vui.

Tác phẩm "Hôm nay đăng chắn ở Mang" là một bài ca dao dân ca đặc sắc, phản ánh một khía cạnh sinh hoạt và tâm lý của người dân quê. Bài ca dao mang âm hưởng của...

# Quê hương đất nước # đánh cá # Quảng Ninh

Cá thì trắng bạch ngoài sông

Hai anh bé tẻo chèo không nổi thuyền

Vì sao chèo chẳng nổi thuyền

Bởi vì không thực chèo thuyền không đi

Một anh tuổi tác luống thì

Anh kia ruồi bậu ruồi đi mặc ruồi!

Câu ca dao 'Cá thì trắng bạch ngoài sông...' là một lời than thở về sự bất lực, lãng phí thời gian và công sức. Nó phản ánh một thực trạng đáng buồn trong lao đ...

# Trào phúng, phê phán đả kích # đánh cá

Thuyền đăng, thuyền lưới, thuyền câu

Biết thuyền ông ngoại đỗ đâu mà tìm

Thuyền đăng, thuyền lưới thuyền chài

Biết thuyền ông ngoại buông chài nơi nao

Nước lên cho ngập con sào

Cho thuyền ông ngoại chèo vào Vụng Đâng

Đoạn ca dao "Thuyền đăng, thuyền lưới, thuyền câu..." là một lời ru, lời hát quen thuộc trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam. Bài ca thể hiện tình cảm gia đ...

# Quê hương đất nước # Lao động sản xuất # Quảng Ninh # đánh cá